Proktologia

Zakres usług

  • Diagnostyka i rozpoznawanie chorób odbytu
  • Anoskopia i rektoskopia sprzętem jednorazowym
  • Przezodbytnicze badanie USG odbytu (EAUS, TRUS – endoanal, translectal ultrasound)
  • Sfinkterometria – pomiar ciśnienia w kanale odbytu
  • Leczenie choroby hemoroidalnej:

* Zachowawcze

* Leczenie operacyjne

  • Leczenie szczeliny odbytu

* Zachowawcze

* Leczenie operacyjne

  • Leczenie ropni odbytu
  • Leczenie przetok odbytu
  • Leczenie zatoki włosowej – torbirli pilonidalnej (cistis pilonidalis)
  • Leczenie chorób odbytu w ciąży i okresie okołoporodowym

 

Proktologia to dziedzina chirurgii zajmująca się chorobami jelita grubego i odbytnicy. Są to choroby zapalne i nowotworowe. Objawy tych chorób są często bardzo uciążliwe i długotrwałe, mają charakter nawracający.

Kiedy warto udać się do lekarza? Oto niektóre niepokojące objawy: Ból, pieczenie lub swędzenie odbytu, utrzymujące się uczucie wilgoci Plamy śluzu albo krwi na bieliźnie lub papierze toaletowym Wrażenie, że nie można się dokładnie wypróżnić Ból, silniejszy podczas chodzenia lub siedzenia Jeśli zauważyłeś u siebie coś zastanawiającego, nie zwlekaj z wizytą u specjalisty.

 

ZAPARCIA

10 porad na zaparcia,

czyli jak w naturalny sposób wspomóc prawidłową pracę jelit

  1. Rozpocznij dzień od wypicia szklanki letniej wody z dodatkiem łyżeczki miodu i soku z cytryny lub z dodatkiem namoczonych, suszonych śliwek (śliwki koniecznie zjedz). Dzięki temu już od samego rana usprawnisz perystaltykę jelitową.
  2. Stosuj dietę bogatoresztkową. Spożywaj produkty zawierające błonnik pokarmowy. Błonnik działa jak „miotełka” na przewód pokarmowy przyśpieszając pasaż treści jelitowej.
  3. Pij minimum 2,5 – 3 litry płynów dziennie, głównie wodę mineralną. Odpowiednia ilość napojów sprawi, że masy stolcowe nie będą zbite, dzięki czemu łatwiej im będzie przesuwać się wzdłuż jelit.
  4. Stosuj olej lniany lub oliwę z oliwek (3 x dziennie łyżkę stołową). Zapobiegają i ograniczają stany zapalne w przewodzie pokarmowym, a także poprzez nawilżanie okolic odbytu, ułatwiają wypróżnianie.
  5. Zrezygnuj z podjadania słodyczy, czekolady i cukru. Działają one zapierająco i spowalniają pracę jelit.
  6. Uwzględnij w swojej codziennej diecie fermentowane napoje mleczne takie jak kefir czy maślanka. Jeśli ich nie tolerujesz, staraj się zażywać preparaty zawierające bakterie z rodzaju Lactobacillus acidophilus i Lactobacillus bifidus.
  7. Zrezygnuj ze smażenia na korzyść gotowania, duszenia i gotowania na parze. Potrawy smażone, bogate w tłuszcz, są ciężkostrawne i zalegając w przewodzie pokarmowym znacząco spowalniają jego pracę.
  8. Uwzględnij w swojej diecie zioła. Mniszek lekarski (liść i korzeń), nasiona kopru włoskiego, koperek, anyżek, natka pietruszki, imbir poprzez drażnienie błony śluzowej jelit (głównie jelita grubego), stymulują pracę przewodu pokarmowego.
  9. Ćwicz mięśnie brzucha. Już 10-15 minut regularnych ćwiczeń sprawi, że jelita, dzięki mechanicznemu podrażnianiu, zaczną sprawniej pracować. Ponadto głębokie oddychanie torem brzusznym podczas treningu, delikatnie masuje i stymuluje okrężnicę.
  10. I pamiętaj, gdy tylko poczujesz parcie, idź do toalety! Powstrzymywanie się od defekacji prowadzi do nawykowych zaparć.

 

 

 

 

REKTOSKOPIA

Zależnie od zakresu wziernikowania dowolnego odcinka przewodu pokarmowego i zastosowanego sprzętu rozróżnia się następujące badania endoskopowe:

  • Anoskopia – wziernikowanie kanału odbytu i końcowego odcinka odbytnicy
  • Rektoskopia – wziernikowanie odbytnicy, 
  • Sigmoidoskopia – wziernikowanie końcowego odcinka jelita grubego z esicą włącznie,
  • Kolonoskopia – wziernikowanie całego jelita grubego.

 

Teoretyczne i techniczne podstawy badania

Badanie polega na wziernikowaniu kanału odbytu i odbytnicy. Do tego celu służy rektoskop – jednorazowy, plastikowy, sztywny wziernik o długości od 20 cm do 30 cm i średnicy 2 cm. Do rektoskopu jest doprowadzone za pomocą światłowodu tzw. zimne źródło światła. 

 

Czemu służy badanie 

Metoda ta umożliwia ocenę stanu morfologicznego błony śluzowej badanego odcinka jelita grubego. Pozwala także na pobranie materiału do badania histopatologicznego. 

Wskazania do wykonania rektoskopii

  • Każde krwawienie z odbytu ( także dodatni wynik na krew utajoną w stolcu )
  • Dolegliwości bólowe w okolicy odbytu
  • Zmiana rytmu wypróżnień lub kształtu oddawanego stolca ( stolec taśmowaty, ołówkowaty)
  • Daremne parcie na stolec lub bezwiedne oddawanie stolca
  • Obecność guzków w okolicy odbytu
  • Podejrzenie nieswoistych chorób zapalnych jelit (NZJ)
  • Podejrzenie raka odbytu i odbytnicy
  • Świąd odbytu z niewyjaśnionej przyczyny
  • Sączenie wydzieliny z odbytu
  • Ustalenie przyczyny krwawień, biegunek, przewlekłych zaparć
  • Rektoskopia mająca na celu pobranie wycinków błony śluzowej w celu potwierdzenia istnienia    niektórych procesów chorobowych 

 

Przeciwskazania do wykonania rektoskopii

  • - zapalenie otrzewnej
  • - podejrzenie perforacji jelita
  • - podejrzenie zapalenia uchyłków jelita grubego ( łac. diverticulitis )
  • - toksyczne rozdęcie okrężnicy – megacolon toxicum
  • - brak współpracy z chorym

 

Opis badania

Podczas badania pacjent przyjmuje pozycję kolankowo-łokciową z rozstawionymi kolanami. Badania można także wykonać w ułożeniu lewobocznym Simsa (pacjent ma przykurczone uda, pośladki są nieco wysunięta poza brzeg stołu, tułów nieco skręcony, tak że brzuch jest skręcony do stołu). Badanie rozpoczyna się oglądaniem okolicy odbytu pacjenta i badaniem per rectum. Następnie badający wprowadza posmarowaną żelem znieczulającym końcówkę rektoskopu na głębokość około 5cm bez kontroli wzrokowej wnętrza odbytnicy. Dopiero po wyjęciu z rektoskopu obturatora ( łagodnie zakończonej zatyczki), umożliwiającego swoim kształtem lekkie wprowadzenie przyrządu przez strefę zwieraczy odbytu prowadzi dalsze obserwacje. W trakcie wprowadzania instrumentu wdmuchuje się do środka niewielką ilość powietrza, co może być przyczyną dolegliwości podobnych do parcia na stolec.

Badanie trwa zwykle do 10 – ciu minut.

MOŻLIWE POWIKŁANIA PO BADANIU

Badanie na ogół jest bezpieczne. Niezmiernie rzadko może się zdarzyć przebicie ściany jelita. Rzadko występuje niewielkie krwawienie, które zwykle ustępuje samoistnie. Badanie może być powtarzane wielokrotnie. Może być wykonywane u pacjentów w każdym wieku.

 

Świąd odbytu

Choroba ta jest coraz częściej występującym schorzeniem – aktualnie cierpi na nią aż około 5% populacji. Częściej chorują mężczyźni. Etiologia i patogeneza świądu odbytu jest nadal niejasna i słabo poznana. Najczęściej obserwuje się tzw. samoistny świąd odbytu, kiedy nie można ustalić przyczyny dolegliwości i objawów. Wykazano częstsze występowanie świądu u pacjentów spożywających duże ilości czekolady, coca-coli, żółtego sera, owoców cytrusowych, alkoholu, kawy, ostrych przypraw, piwa, pijących w nadmiarze mleko. Niedobór w diecie witamin A i D usposabia do świądu. Leczenie świądu jest trudne i najczęściej objawowe, ponieważ rzadko można ustalić pewną przyczynę świądu.

10 zasad polecanych chorym ze świądem odbytu:

1.Utrzymuj okolicę odbytu w czystości, myjąc po każdym stolcu, ale nie częściej niż 2 x dziennie (najlepiej preparatami zawierającymi MYDLNICĘ).

2.Unikaj pocierania odbytu kawałkami mydła lub szorstkiej tkaniny. Należy zawsze dobrze spłukać resztki mydła ze skóry. Woda bieżąca, kawałek bawełny i opuszki palców to wszystko, co potrzebujemy do toalety krocza.

3.Będąc z dala od domu i wygodnej toalety należy używać po oddaniu stolca miękkich, delikatnych, higienicznych chusteczek zamiast twardego papieru toaletowego.

4.Staraj się utrzymywać okolicę krocza w suchości. Skórę najlepiej osuszać wchłaniającym ręcznikiem lub miękkim papierem.

5.Unikaj nadmiernej wilgotności w okolicy krocza. Należy nosić bawełnianą bieliznę, nigdy nylonową. Powinno się unikać zbyt ciasnej bielizny, która nadmiernie zbliża pośladki. W kroczu powinien być swobodny przepływ powietrza. Przeciwwskazane są rajstopy wykonane ze sztucznego tworzywa.

6.Po osuszeniu okolicy odbytu na tą okolicę należy nałożyć kawałek bawełnianej tkaniny, która oddzieli skórę od bielizny. Tkaninę należy zmieniać po każdej toalecie krocza.

7.Unikaj stosowania pachnących pudrów z talkiem.

8.Przeciwwskazane są maści, kremy poza tymi, które zaleci lekarz – specjalista. Długotrwałe stosowanie miejscowe maści z silnymi sterydami może spowodować zanik lub rumień skóry wokół odbytu.

9.Dbaj o regularne wypróżnienia i miękkie stolce. Nie należy spędzać zbyt wiele czasu w toalecie. Stolec powinien być oddawany bez wysiłku i parcia. W diecie należy uwzględnić błonnik (ok. 30 g), dużo jarzyn i owoców. U wielu pacjentów skutecznym sposobem jest spożywanie przed śniadaniem surowego jabłka z kefirem lub jogurtem.

10.Miejscowa poprawa i ustąpienie objawów świądu nie zwalnia pacjenta z dalszego przestrzegania zasad codziennej higieny krocza i unikania mechanicznego uszkadzania skóry wokół odbytu poprzez silne pocieranie lub drapanie.

 

Krwawienie z odbytu

Obecność świeżej krwi lub skrzepów krwi w stolcu określa się jako krwawienie z odbytu. Dotyczy ono około 10% dorosłej populacji. Często jest pierwszym i jedynym objawem bardzo groźnej choroby – raka jelita grubego.

Warto odróżnić obecność świeżej, jasnoczerwonej krwi jedynie na papierze toaletowym od skrzepów krwi czy krwi przemieszanej ze stolcem. Taka orientacyjna ocena pozwala w przybliżeniu określić, czy źródłem krwawienia jest sam odbyt, czy też źródło krwawienia znajduje się w świetle jelita.

Każde, nawet niewielkie krwawienie z odbytu lub pojawienie się nawet śladowej ilości krwi na papierze toaletowym jest objawem alarmującym i nie powinno być ignorowane, choć najczęstszą jego przyczyną są hemoroidy. Z drugiej jednak strony krwawienie może być objawem raka jelita grubego, choroby uleczalnej – pod warunkiem wykrycia na wczesnym etapie. Zbagatelizowanie krwawienia z odbytu może odroczyć rozpoznanie i zaprzepaścić szansę na wyleczenie.

W takiej sytuacji zawsze powinniśmy zgłosić się do lekarza, najlepiej proktologa, celem ustalenia przyczyny i miejsca krwawienia. Lekarz proktolog, po uprzednim zebraniu wywiadu, powinien wykonać dokładną diagnostykę końcowego odcinka przewodu pokarmowego. Badanie proktologiczne składa się z badania per rectum (palcem przez odbyt), a następnie wziernikowania końcowego odcinka jelita grubego krótkim aparatem – anoskopem, lub dłuższym – rektoskopem. Na podstawie uzyskanych w ten sposób informacji o problemie pacjenta, lekarz proktolog może postawić wstępną diagnozę oraz zaplanować sposób dalszego postępowania. Możliwa jest na tym etapie decyzja o celowanym leczeniu lub konieczność rozszerzenia diagnostyki.

Dwie najczęstsze przyczyny krwawień z odbytu to szczelina odbytu oraz guzki krwawnicze (zwane potocznie żylakami odbytu). Powstaniu obu tych schorzeń sprzyja nieprawidłowy rytm wypróżnień, w szczególności utrzymujące się zaparcia. Kolejne przyczyny krwawień z dolnego odcinka przewodu pokarmowego to uchyłki jelita grubego oraz polipy jelita grubego. Uważa się, że większość nowotworów złośliwych jelita grubego rozwija się na podłożu polipa. Rak jelita grubego, w szczególności zlokalizowany w kanale odbytu i nisko w odbytnicy (czyli w zasięgu lekarskiego palca), jest obecnie coraz częstszą przyczyną krwawień z odbytu. Około 60% wszystkich złośliwych guzów jelita grubego znajduje się tuż powyżej kanału odbytu, w odbytnicy i końcowym odcinku esicy. Przeprowadzone o czasie badanie proktologiczne daje możliwość rozpoznania problemu i jego właściwego leczenia (a nie stosowania kolejnej maści czy czopków na hemoroidy, aktualnie reklamowanych w mediach !!!).

Nie należy więc zwlekać i odkładać wizyty u proktologa. Nie tylko dlatego, aby upewnić się, że za dolegliwościami, które wyjątkowo uprzykrzają życie, nie kryje się jakaś poważna choroba. Ale przede wszystkim dlatego, że zdrowy odbyt i prawidłowo funkcjonująca odbytnica to komfort i lepsza jakość życia. Poza tym, jak w przypadku każdej choroby – im wcześniej zostanie rozpoznana, tym łatwiej jest ją wyleczyć!

 

 

 

 Hemoroidy

Guzki krwawnicze, zwane potocznie hemoroidami albo żylakami odbytu, to fizjologiczne struktury anatomiczne położone w części chirurgicznej kanału odbytu. Sprawny mechanizm szczelności odbytu w 15 % zależy od sprawnie funkcjonujących guzków krwawniczych a w pozostałych 85% od sprawnego funkcjonowania mięśnia – zwieracza zewnętrznego i wewnętrznego. Choroba guzków krwawniczych jest chorobą bardzo częstą i dotyczy statystycznie 50% osób po 50 roku życia.Typowe i wczesne objawy to powtarzające się okresowo, w różnych odstępach czasu, zupełnie bezbolesne krwawienia o bardzo różnym nasileniu. W późniejszych okresach choroby, zjawia się wypadanie guzków krwawniczych co sprawia wiele kłopotów, stale zanieczyszczając bieliznę i uniemożliwiając prowadzenie normalnego życia. Krwawienia z guzków krwawniczych są bezbolesne co jest również typowym objawem w przebiegu raka odbytnicy.

Hemoroidy – co może je powodować? Praca wymagająca długotrwałego pozostawania bez ruchu w pozycji stojącej, siedzącej, kucznej lub związana z intensywnym wysiłkiem fizycznym Częsta, wielogodzinna jazda samochodem lub rowerem Ciąża (40% kobiet cierpi na hemoroidy po porodzie) Zaparcia Dieta uboga, pikantna, bogata w używki, uboga w błonnik, prowadząca do zaparć i nieregularnych wypróżnień Nadużywanie alkoholu, mała ilość wypijanych płynów Częste biegunki, wymioty, stany zapalne zwłaszcza wywołane przez bakterie escherichia coli Niektóre przewlekłe schorzenia, w tym niewydolność krążenia, nadciśnienie, marskość wątroby Uwarunkowania genetyczne

 

Szczelina odbytu

Szczelina odbytu to nienaturalne pęknięcia skóry wokół odbytu. ostra szczelina odbytu to świeże pęknięcie anodermy o ostrych, miękkich brzegach, zespół przewlekłej szczeliny odbytu to szczelina o stwardniałych, zgrubiałych brzegach, Szczelina odbytu wśród chorób odbytu wyróżnia się dużą bolesnością i skłonnością do nawrotów. Objawy to ostry ból po wypróżnieniu, lecz w przebiegu przewlekłym ból może być nieznaczny i żywoczerwone plamy krwi na papierze toaletowym. Najczęstszą przyczyną powstawania szczeliny to zaburzenia w oddawaniu stolca ( zarówno zaparcia jak i biegunki), nadmierne rozciąganie śluzówki odbytu, dieta uboga w błonnik, nieleczone stany zapalne i podrażnienia, nadżerki, stres.Typowym miejscem powstania szczeliny jest tylna ściana odbytu. Uwaga! Szczelina odbytu może być mylnie uważana przez pacjentów za żylaki odbytu!

 

Świąd odbytu

Świąd odbytu – nazwa choroby określa jej podstawowy objaw, który dotyczy około 5% populacji. Świąd odbytu nasila się szczególnie w porze nocnej i pod wpływem ciepła i w istotny sposób upośledza jakość życia. Klinicznie możemy wyróżnić:

1. świąd objawowy, którego najczęstsze przyczyny to: choroby odbytu ( szczelina odbytu, choroba hemoroidalna, przetoka około odbytnicza), zakażenie bakteryjne, wirusowe, grzybica i zakażenie pasożytnicze, nadwrażliwość na środki higieny intymnej

2. świąd samoistny –która może być rozpoznana przez: niewłaściwe zabiegi higieniczne lub ich brak, nadmierna wilgotność okolicy odbytu, czynnik dietetyczny a w szczególności nadmierne spożywanie: kawy, piwa, czekolady, napoi alkoholowych, sera, mleka, owoców cytrusowych, coca- coli, pomidorów.

Rozpoznanie choroby opiera się na zebraniu wywiad co do przebytych chorób ( cukrzyca, niewydolność nerek, wątroby), zażywanych leków, nawyków i nałogów, przebytych zabiegów w okolicy odbytu, preferencji seksualnych.

 

Kłykciny kończyste

Kłykciny kończyste to kosmkowate, mnogie wyrośla nabłonkowe, występujące na narządach płciowych, w otoczeniu odbytu, niekiedy sięgające w głąb kanału odbytu a nawet na błonę śluzową odbytnicy. Kłykciny mogą być pojedyncze, lub tworzyć mniejsze lub większe skupienia, przyjmując niekiedy postać dużego, kalafiorowatego guza, całkowicie przesłaniającego odbyt. Kłykciny powstają na skutek wniknięcia poprzez kontakty płciowe wirusa brodawczaka ludzkiego (human papillama wirus - HPV) Pojawiają się po upływie 2-3 miesięcy od odbycia stosunku z osobą zakażoną. Zmiany te charakteryzują się bardzo szybkim rozwojem, który może się jeszcze zintensyfikować w okresie ciąży. Kłykciny są praktycznie niebolesne, a ich powierzchnia sączy wydzielinę, która drażni skórę i wydziela przykry zapach oraz powoduje świąd w okolicy odbytu. Leczeniem kłykcin zajmują się zarówno chirurdzy jak dermatolodzy. Leczenie chirurgiczne polega na starannym usunięciu wszystkich kłykcin gdyż ich pozostawieni prowadzi do nawrotu.

 

Żylaki odbytu

Są chorobą nie związaną z guzkami krwawniczymi. Powstają w przebiegu nadciśnienia wrotnego u 45% chorych na marskość wątroby. Występują w postaci drobnych krętych żyłek , przebiegających pod błoną śluzową,które łatwo poddają się uciskowi i rozciągają się od anodermy w kierunku odbytnicy. Niekiedy może dojść do masywnych krwotoków z żylaków, wówczas jedynym sposobem może być podwiązanie żył doprowadzających krew lub do powstania zakrzepów w tych żyłach co możemy leczyć zachowawczo (czopki, maści, tabletki) lub chirurgicznie.

 

 

Dieta Bogatoresztkowa

 

 Produkty i Potrawy  Dozwolone  Zabronione
PIECZYWO  

o dużej zawartości włókna roślinnego; czerstwe: żytnie,
razowe, chleb z otrębami, pieczywa chrupkie, żytnie

 

o małej zawartości włókna roślinnego; świeże: pszenne jasne
bułki oraz chleb razowy na miodzie, pieczywo cukiernicze i
pół-cukiernicze

MĄKA  

O dużej zawartości włókna roślinnego, żytnia i pszenna
niskiego przemiału

 

o małej zawartości włókna roślinnego: kukurydziana, pszenna,
ziemniaczana

KASZA   

o dużej zawartości włókna roślinnego, gryczana, jęczmienna,
płatki owsiane, jaglana (nieprzecierana), kiełki pszeniczne

 

o małej zawartości włókna roślinnego: kukurydziana, manna
krakowska, ryż

MLEKO

odtłuszczone:
świeże i zsiadłe; kefir i jogurt odtłuszczony

tłuste:
kefir i jogurt z tłustego mleka

SERY

twaróg,
biały ser z chudego mleka

POZOSTAŁE
JAJA

białka
i żółtka w ilości do 2 sztuk na tydzień

duża
ilość żółtek

MIĘSO

chude:
cielęcina, wołowina, konina, królik

tłuste:
baranina, wieprzowina, podroby i dziczyzna

DRÓB

chude:
kura, kurczak, indyk

tłuste:
gęsi, kaczki, dzikie ptactwo

RYBY

dorsz,
karmazyn, sandacz, szczupak, lin, leszcz, karaś

pozostałe
ryby

WĘDLINY

chuda
szynka i polędwica

pozostałe
wędliny i wszystkie wyroby wędliniarskie oraz pasztety

KONSERWY MIĘSNE

cielęcina
w galarecie, szynka konserwowa

wszystkie
pozostałe

MASŁO

świeże,
surowe w ilościach ograniczonych

topione,
solone nieświeże, świeże w przekraczających ilościach

ŚMIETANA

śmietanka
do 90% tłuszczu w ilościach ograniczonych

tłusta
śmietanka i śmietana

TŁUSZCZE

oleje
roślinne: słonecznikowy, arachidowy, sojowy, oliwa z oliwek

pozostałe
tłuszcze

ZIEMNIAKI

gotowane
i pieczone w łupinach, gotowane z wody purre z chudym mlekiem

smażone
frytki, odsmażane placki ziemniaczane

WARZYWA, OWOCE, CUKIER

wszystkie
warzywa, wszystkie owoce, powidła, miód pszczeli, dżemy
niskosłodzone, galaretki; landrynki i dropsy w ograniczonych
ilościach

słodycze
zawierające tłuszcze, alkohol, czekolada, pralinki, cukierki,
ciastka, przetwory wysokosłodzone

PRZYPRAWY 

liście
laurowe, ziele angielskie, wanilia, cynamon, sok z cytryny,
pozostałe przyprawy

BRAK
NAPOJE

odtłuszczone
mleko, napoje fermentowane z odtłuszczonego mleka, maślanka,
napary z ziół, słaba herbata, kawa zbożowa bez cukru

alkoholowe,
tłuste, kakao, mocna kawa i herbata

ZUPY

na
wywarach z włoszczyzn, jarzynowe, krupniki, mleczne, owocowe,
zagęszczone zawiesiną z mąki i mleka

na
tłustych wywarach: z kości, mięsa z ryb i drobiu, zaprawiane
zasmażką

DODATKI DO ZUP

z
dozwolonych kasz, ziemniaki, dozwolone pieczywo

smażone
grzanki, groch, lane kluski, makarony, zabronione kasze

POTRAWY MIĘSNE

gotowane,
duszone bez dodatku tłuszczu, smażone bez tłuszczu, pieczone w
folii, mięso duszone lub zapiekane z jarzynami lub kaszami

smażone
na tłuszczu

POTRAWY Z RYB

gotowane,
w galarecie z odtłuszczonego wywaru, faszerowane, pieczone w
folii

smażone
na tłuszczu

POTRAWY Z WARZYW

surówki,
soki, gotowane, suszone, bez tłuszczu

smażone
na tłuszczu

POTRAWY Z MĄKI

leniwe
pierogi, z chudego twarogu, kopytka, pierogi z owocami w
ograniczonych ilościach

smażone,
odsmażane, naleśniki, pyzy, ciasta francuskie, kluski z białej
mąki pszennej

POTRAWY Z KASZ

dobrze
ugotowane, nie przecierane, zapiekane

zasmażane
SOSY

na
wywarze z włoszczyzny, na odtłuszczonych wywarach z mięsa i
drobiu, sos koperkowy, cytrynowy itp.

tłuste,
na tłustych wywarach, zaprawione zasmażkami, śmietaną, majonez
itp.

DESERY

surowe
owoce, kompoty bez cukru, galaretki, budynie na odtłuszczonym
mleku

torty,
kremy, bita śmietana, lody, ciastka, kisiele